خانه / مقاله / ریشه در خاک / علی صمدپور

ریشه در خاک / علی صمدپور

شهرستان سراب با پیشینه ی بیش از سه هزار ساله، دارای غارها، کتیبه های متعدد، تپه های باستانی، معابدسنگی، آتشکده ها ومساجدو دها محوطه باستانی تاریخی خود، در جغرافیای ژئوپولوتیک وتاریخی آزربایجان کهن، برای خود جایگاه ویژه ای را اختصاص داده است که در منتهی علیه کریدر فلات غربی وجنوب غربی آناتولی واقع شده است.

سنگ نبشته های اورارتویی رازلیق و همچنین نشت ائولی ساراب (سراب) که قبل از هخامنشیان نقر شده اند، از مستندات محکم و غیر قابل انکارمکتوبات فرهنگی وتاریخی هستند که بر ثبوت اجداد تاریخی و ملی تورکان ایران و آزربایجان صحه میگزارند.

رازلیق(در گویش محلی رازلِخ) یکی از
روستاهای شهرستان ساراب (سراب) در استان آذربایجان شرقی است. این روستا مرکز دهستان رازلیق در بخش مرکزی شهرستان سراب است.
در پنج هزارگزی شمال سراب واقع است و ۵ هزار گز به شوسه سراب به تبریز فاصله دارد. ناحیه‌ای است جلگه و معتدل دو ساکنان آن ۳۰۰۳ تن می‌باشند. آب آن از چشمه تأمین می‌شود و محصول آن غلات و حبوب است. شغل ساکنان آنجا زراعت و گله داری است وراه آن مالرو است.

وجوداین سنگ نبشته همراه با سنگ نبشته نشت ائولی (نشتبان) در جوار دامنه های شگفت آنگیز ساوالان در قسمت شمالی ساراب (سراب) از مهم ترین ادله های قابل استناد بر اثبات موجودیت تاریخی تورکان باستان در آزربایجان وآناتولی شرقی و همچنین شمال غرب عراق و حتی بین النهرین می باشند.

کتیبه رازلیق
مولاژ سنگ نبشته اورارتوئی رازلیق واقع در موزه آذربایجان.

بر پیشانی کوه بلندی از سلسله کوه‌های شمال سراب کتیبه‌ای اورارتویی نقر گردیده و به کتیبه رازلیق مشهور است. این کتیبه به خط میخی اورارتویی است و در زیر آن سکویی ایجاد کرده‌اند و برای رسیدن به کتیبه باید از آن بالا رفت. ابعاد کتیبه ۸۰ در ۱۲۰ سانتیمتر است. در کنار کتیبه آثار قلعه‌ای مخروبه به چشم می‌خورد و در گذشته در این محل دژ دفاعی اورارتویی قرار داشته‌است. این کتیبه یادگار آرگیشتی یکم شاه اورارتویی است و متن آن به این قرار است:

بیاری خدای خالدی، آرگیشتی روزاهینلی گوید: من به سرزمین آریو لشکر کشیدم. من سرزمین اوئوشو را تسخیر کردم. من تا کنار رود مونا رسیدم و از آنجا بازگشتم. من سرزمین گیردو؟، گتوها؟ و توایشیدو را تسخیر کردم. شهر روتومنی؟ را من گرفتم. سرزمینهایی را که من تسخیر کردم تحت سلطه و باج خود قرار دادم. این قلعه را به زور گرفتم و دوباره آنرا ساختم. من آنرا به آرگیشتی ایردو نامگذاری کردم. تا بخاطر یاری بیا اونی=اورارتو. برای مطیع ساختن سرزمینهای دشمن. به یاری و عظمت خدای خالدی و آرگیشتی بزرگ. شاه جهان، شاه شاهان، شاه شهر توشپا آرگیشتی گوید: هر کس نام مرا محو کند، یا به این نوشته خسارتی رساند. امیدوارم خدای خالدی (ته‌ای شیا) و (شیوانی) او را از این گردون براندازد.

قلعه رازلیق

قلعه رازلیق در شمال، ۱۱ کیلومتری شهر سراب و یک کیلومتری غرب روستای آغ دیزه (موسم به نام جعلی دیزج سفید!!) کنار رودخانه رازلیق چای قرار دارد. سنگ نبشته در روی صخره‌ای از سنگ خارا در دره رودخانه پسلر روبه جنوب واقع است. کتیبه اورارتویی رازلیق بر یک صخره نقر شده و تا کنون کاوش‌های علمی باستان‌شناسی در این قلعه به صورت کامل انجام نشده‌است.

قلعه رازلیق به موقعیت جغرافیایی شهرستان سراب ـ دهستان رازلیق پنج کیلومتری شمال این روستا و به شماره ۲۲۵۴۲ سال ۱۳۸۷ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید این قلعه که قدمت آنها مربوط به هزاره اول قبل از میلاد و قرون میانه اسلامی می‌رسد مربوط به استقرار دوره اورارتو می‌باشد. برای دستیابی به این کتیبه تاریخی باید از روستای رازلیق عبورکرده و به روستای دیزج سفید رسید. درگذشته پلکانی در پای آن تعبیه گردیده بود که به مرور زمان از بین رفته وفقط چند پله ویران باقی‌مانده‌است. پس از آن صفحه‌ای طبیعی به چشم می‌خورد که درارتفاع ۳ متری آن کتیبه رازلیق به ابعاد ۸۲*۱۱۰ سانتیمتر در شانزده سطر حاوی فرمان ارگیشتی دوم فرزند (روسا) پادشاه اورارتور قرار گرفته‌است

متاسفانه کتیبه های تاریخی فوق به لطف مسئولین ذیربط در معرض نابودی و امحا و نیستی قرار گرفته اند. و گویا قرار هم نیست چاره ای در قبال دست اندازی های عده ای غارتگراین آثار فرهنگی وتاریخی وهمچنین آسیب های طبیعی اندیشیده شود. شاید این کارها به مذاق بعضی ها چندان ناخوشایند هم نباشد. شاید تنها گناه این یادگار های دیرین که به این سرنوشت دچار شده اند،این باشد که ایجاتخت جمشید جعلی نیست،بلکه در اینجا حقایقی از زوایای تاریخ نهفته اند، که باید انکار و امحا شوند،…باید به چشم حقیقت خاک پاشید…!

ولی هر آنچه کنند وهرآنچه باشداین ماییم و این ریشه در خاک.

منابع؛
۱”جاذبه های گردشگری آزربایجان ”

۲ وب سایت موزه تاریخ آزربایجان

۳سیری در تاریخ آذربایجان -رحیم رئیس نیا

بیشتر بخوانید

این تیم فوتبال؛ملی و مایه غرور ملت تورک نیست! / ا.دیلمانلی

  از کدام غرور ملی ،از کدام پرچم ،از کدام وطن مشترک و حس انساندوستی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *