پنج شنبه - ۱۲ تیر ۱۳۹۹
خانه / مقاله / اندیشه‌ی اسماعیل قاسپیرالی ؛ اتحاد در زبان، اتحاد در فکر، اتحاد در عمل

اندیشه‌ی اسماعیل قاسپیرالی ؛ اتحاد در زبان، اتحاد در فکر، اتحاد در عمل

 

نگاه اسماعیل قاسپیرالی به جامعه‌ی شرق نگاهی‌ست تجددخواهانه؛ زیرا وی جامعه‌ی شرق زمان خود را توده‌ای ناآگاه و دارای نخبگانی بی‌خبر از پیشرفت‌های دنیا می‌داند.

قاسپیرالی مهم‌ترین عامل پیشرفت دنیای غرب را ناسیونالیسم مدرن، و عنصر اصلی عقب‌ماندگی جامعه‌ی تورک را عدم وجود اتحاد ملی می‌داند. از این‌رو، پیشرفت تورک‌ها را در گرو ظهور ناسیونالیسم مدرن می‌بیند.

قاسپیرالی طرفدار نوعی تغییرات اجتماعی‌ست که سبب ایجاد اتحاد میان مردمان تورک گردد و مسیر این تغییرات را در اتحادی مدرن در قالب یادگیری زبان مشترک تورکی می‌داند.

اندیشه‌ی قاسپیرالی معمولاً در جمله‌ی «اتحاد در زبان، فکر و عمل» خلاصه می‌شود.

به نظر قاسپیرالی، زبان نه فقط یک وسیله‌ی ایجاد ارتباط بین آدمیان بلکه پایه و شالوده‌ی جامعه‌ای مطلوب است. از این‌رو، وی نخستین شرط همگنی ملی را همگنی زبانی می‌داند.

این تفکر قاسپیرالی سدّی بزرگ در مقابل آسیمیلاسیون تورک‌های ساکن روسیه ایجاد کرد. روس‌ها که به انحاء مختلف سعی در نابودی زبان تورکی در روسیه را داشتند، اجازه‌ی هیچ‌گونه ارتباطی بین لهجه‌های مختلف زبان تورکی نداده و تلاش می‌کردند تورک‌های مناطق مختلف رفته‌رفته در فهم لهجه‌ی یکدیگر دچار مشکل شوند.(سیاستی که رژیم منحوس پهلوی و در ادامه اش جمهوری اسلامی ایران در مقابل تورک های آزربایجان جنوبی در پیش گرفته است، ولی با همت فعالان ملی و رشد آگاهی عمومی تورکان آزربایجان جنوبی، این سیاست روز به روز به ناکامی می انجامد) اما با این ایده‌ی قاسپیرالی و تأثیر آن در میان روشنفکران تورک با شکست مواجه شدند.

به نظر قاسپیرالی، مهم‌ترین عامل در ملت شدن یک جامعه‌ی بشری زبان مشترک است. یعنی پایه و اساس تعریف ملت زبان ملی است. وی راه نجات مردم تورک را نه جنگ با خان‌ها و رؤسای موجود بلکه تلاش در ایجاد تحول زبانی و ایجاد زبان معیار و مشترک تورکی می‌دانست .

قاسپیرالی در این تفکر خود متأثر از تاریخ سیر اندیشه در کشورهای آلمان، ایتالیا و ژاپن بود.

قاسپیرالی به تأسی از امیر علی‌شیر نوایی، حراست از هویت تورکی را در گرو رسمیت یافتن زبان تورکی و پدیدار شدن زبان ادبی تورکی می‌داند.

قاسپیرالی یکی از ویژگی‌های جامعه‌ی پیشرفته‌ی تورک و مهم‌ترین گام در رشد ملی‌گرایی تورک را شکل‌گیری زبان معیار تورکی می‌داند.

اسماعیل قاسپیرالی از میان لهجه‌های گوناگون زبان تورکی، لهجه‌ی عثمانی را مستعدد تبدیل شدن به زبان تورکی مشترک می‌داند. این تفکر وی بعدها توسط اندیشمندان بزرگ دیگری نظیر علی بی حسین‌زاده نیز تأیید و تأکید شد.

یکی دیگر از پارامترهای فکری وی، اتحاد تورک‌ها در تفکر است.

قاسپیرالی اهمیت زیادی به روان‌شناسی اجتماعی تورک‌ها و ذهنیت آنها نسبت به جهان پیرامون می‌دهد. به نظر وی، زبان عینیت وجودی یک ملت، و فرهنگ ذهنیت آن را تشکیل می‌دهد. فرهنگ یک جامعه یعنی ذهنیت مردمان یک جامعه به جهان هستی که سامان دهنده‌ی بقای آن جامعه است.

به نظر قاسپیرالی فرهنگ و ذهنیت یک گروه انسانی، پیوند و ارتباط میان آنها را تسهیل می‌کند و سبب می‌شود در ایجاد جامعه‌ی ایده‌آل قدم بگذارند. به نظر وی، اتحاد فرهنگی پیش‌شرط شکل‌گیری هرگونه کنش جمعی در یک جامعه است.

به عقیده‌ی قاسپیرالی، مردمان تورک باید از جهت ذهنی نیز به یکدیگر نزدیک گردند. یعنی برای اتحاد مردمان تورک تنها وجود زبان ملی مشترک کافی نیست، بلکه باید تلاش نمود گسست‌های فرهنگی موجود میان تورک‌های مناطق مختلف به تقارب فرهنگی و اتحاد سوق یابد.

قاسپیرالی اتحاد فرهنگی را مقدمه‌ی توسعه‌ی اجتماعی و اقتصادی دانسته، و می‌گوید: برای ترقی و تعالی یک ملت، پیش از هر چیز دگرگونی در فکر آن ملت نیاز است. بدون بیداری در زمینه‌های فکری، توسعه‌ی اجتماعی امکان‌پذیر نیست.

قاسپیرالی راهکار تسهیل دگرگونی در ذهنیت جامعه را فعالیت تشکیلاتی می‌داند. به نظر وی، تنها از طریق سازمان‌های گوناگون اجتماعی می‌توان ذهنیت جامعه را به سوی دگرگونی و نهادینه کردن اساس‌های مدرنیسم رهنمون ساخت.

سومین پارادایم مهم در تفکر قاسپیرالی مفهوم اتحاد در عمل است. به نظر وی، پس اتحاد در زبان و اتحاد در فکر، تورک‌ها باید به سمت اتحاد در عمل پیش بروند اما باید در نظر داشت که لازمه‌ی ورود بدین مرحله، گذر از مراحل قبلی است و بدون مهیا گشتن شرایط نمی‌توان گام در این مرحله گذارد.

قاسپیرالی معتقد است ما باید اتحاد زبانی و اتحاد معنوی را عینیت بخشیم، و عینیت اتحاد سیاسی را به آیندگان و نسل‌های بعدی واگذار نماییم.

بیشتر بخوانید

بنشین و بیاندیش / ابراهیم نوری 

  بی تردید مقدمه دانش ، آموزش است. بطور مثال دانش آموز دوره اول ابتدایی …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *