پنج شنبه - ۵ اردیبهشت ۱۳۹۸
خانه / مقاله / بررسی روند تغییرات اقلیم / آرزو مرادی

بررسی روند تغییرات اقلیم / آرزو مرادی

تغییرات اقلیم عبارت است از تغییرات رفتار اقلیمی یک منطقه در مقایسه با رفتاری که در طول یک دوره زمانی بلند مدت منطقه از اطلاعات ثبت و مشاهده شده مورد انتظار است.

در ۱۵۰۰ سال گذشته زمین چند بار شاهد روند سرد و گرم شدن بوده و این روندها آثار عمده‌ای بر زندگی انسان داشته است.

تا چندی پیش تغییرات اقلیم ناشی از عوامل طبیعی بوده، اما در طول سال‌های اخیر علاوه بر عوامل طبیعی، عوامل دیگر نیز به روند تغییر اقلیم کمک کرده است و آن عاملی نیست به جز عامل انسانی.

از جمله اثرات تغییرات اقلیم در مقیاس جهانی تخریب لایه اوزون، ذوب یخچال‌ها و در نتیجه بالا آمدن آب اقیانوس‌ها و تغییر در اکو سیستم به دلیل تغییر میزان دما و بارش است.

افزایش دمای سطح زمین و تغییر مقدار بارش باعث وقوع سیل در بعضی مناطق و خشک‌سالی در مناطق دیگر می‌شود. حالا با گذشت بیش از دو قرن از صنعتی شدن جامعه ما، الگوی آب و هوایی تغییر کرده است و گرمایش جهانی به یک چالش همگانی تبدیل شده است. طبق گفته اکثر کارشناسان محیط‌زیست علت اصلی این پدیده افزایش فعالیت‌های صنعتی انسانی است. سرعت فعالیت‌های انسانی خیلی بیشتر از سرعت پدیده‌های طبیعی است و این روند حتی فرصتی برای بازیابی نمی‌دهد و شرایط زمین هر روز بدتر می‌شود.

طبق گفته متخصصان زمین‌شناسی هر سیستم طبیعی در شرایط نرمال توان بازیابی و بازگشت به حال تعادل را دارد. به شرط آنکه دخالت‌های انسان عامل این تغییرات نباشند.

بعضی از نشانه‌های تغییر اقلیم در ایران عبارت است از:
افزایش ناهنجاری‌های جوی نظیر بارش‌های ناگهانی، وزش طوفان‌های شدید، خشک‌سالی و افزایش دما، چند‌ سالی است که در برخی نقاط ایران به چشم می‌خورد، بارش برف در شهر‌های جنوبی کشور پس از ۵۰ سال، بارش تگرگ در فصل شکوفه دهی درختان و ….از علل به وجود آمدن این شرایط می‌توان به افراط‌گرایی در توسعه طلبی طبیعت دانست، با حفر چاه‌های عمیق در نیم‌قرن گذشته و وجود ۷۰۰۰۰۰ حلقه چاه در کشور افراط در فعالیت سدسازی در کشور و تاثیر مستقیم آن بر وضعیت آب و هوایی ایران، از جمله تاثیرات آن خشک شدن دریاچه اورمیه می‌باشد.

خشک شدن دریاچه اورمیه وابسته به ۲ عامل می‌باشد:
۱) تغییرات اقلیمی و پدیده گرم شدن کره‌زمین در سال‌های اخیر باعث کاهش بارش باران بر سطح دریاچه و کاهش حجم رواناب‌های ورودی و نیز باعث افزایش تبخیر و کاهش سطح آب دریاچه شده است.
۲) عواملی که از سوء مدیریت سیستم آبی کشور ناشی می‌شود: از جمله احداث سدهای متعدد در مسیر رودخانه‌هایی که به دریاچه منتهی می‌شوند و حفر چاه‌های غیرقانونی و بهره‌برداری بی‌رویه آب از جمله این عوامل می‌باشد.

لازم به ذکر است ارزش پارک ملی دریاچه اورمیه به گونه‌های نادر جانوری و گیاهی موجود در آن وابسته است که به تداوم پدیده خشک‌سالی و سوء مدیریت در احیای دریاچه اورمیه مشکلات زیست‌محیطی فراوانی از جمله شوره زار شدن سطح دریاچه، بروز توفان‌های نمکی و … این منطقه و مناطق اطراف را تهدید می‌کند.

قطع بی‌رویه درختان چه در منطقه شمال کشور و حال در منطقه آذربایجان؛ به‌طوری که سالیانه یک‌ونیم درصد از جنگل‌های ایران تخریب می‌شوند و با این روند در طی ۶۰ سال آینده اثری از جنگل‌های امروزی نخواهد ماند علاوه بر نقش تعدیل کنندگی دما، وجود پوشش گیاهی باعث جذب آب‌های سطحی به عمق و تقویت آب‌های زیر زمینی دارد.

اراضی جنگلی به دلیل ریشه دواندن گیاهان و درختان و فعالیت میکرو اورگانیسم‌ها موجب نفوذ بارش در خاک و ذخیره آن می‌شود. به‌طوری که هر هکتار جنگل قادر به ذخیره‌سازی ۵۰۰ تا ۲۰۰۰ متر مکعب آب است. زمان نفوذ ۱ لیتر آب در حدود ۷ دقیقه و در اراضی کشاورزی ۴۶ دقیقه است.

در مناطق غیر جنگلی این زمان ۴ ساعت می‌باشد. با توجه به روند جنگل‌زدایی ایران و قرارداشتن کشور ایران در منطقه نیمه خشک این ارقام معنای قابل‌توجهی دارند. در نتیجه پوشش گیاهی علاوه بر جذب رواناب‌های سطحی در کاهش شدت و سرعت آن‌ها نیز موثر هستند. لازم به ذکر است با شدت یافتن روند گرمایشی و عدم مدیریت در حفظ جنگل‌ها و نیز در حوضه آبخیزداری، نتایج منفی این پدیده متوجه آینده اقتصادی و اجتماعی ایران خواهد شد.

فریدریش انگلس، فیلسوف آلمانی، در کتاب دیالکتیک طبیعت می‌نویسد:
بگذارید، به خاطر پیروزی‌هایمان بر طبیعت، بیش از حد خودستایی نکنیم. برای هر پیروزی، طبیعت انتقام خود را از ما می‌گیرد. درست است که هر پیروزی، در وهله‌ی نخست، نتایجی را که ما انتظار داشتیم به ارمغان می‌آورد، اما در گام‌های بعدی، پیامدهایش کاملاً متفاوت خواهد بود، پیامدهای نامنتظری که پیش‌رفت‌های اولیه ما را کاملاً پس خواهد زد.

 

بیشتر بخوانید

کیتاب تانیتیمی ؛ کتاب جامعه‌شناسی خودمانی(چرا درمانده ایم؟) / میلاد عبدالهی

کتاب جامعه‌شناسی خودمانی نوشته حسن نراقی با دید واقع بینانه به مشکلات جامعه نگریسته و …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *