خانه / گزارش / بوگون ۲۱ اسفند ؛ تورک میتولوژی و کولتورونده یئر آلان ،یئل چرشنبه سی دیر

بوگون ۲۱ اسفند ؛ تورک میتولوژی و کولتورونده یئر آلان ،یئل چرشنبه سی دیر

اؤیرنجى : وزش بادهای ملایم و گرم در این روز خبر از آمدن قریب الوقوع بهار می دهد ،از این رو در میان مردم تورک آزربایجان از این روز به عنوان روز یئل اویانیشی یا “یئل اویادان چرشنبه” نامبرده می شود.

یئل چرشنبه سی که سومین چرشنبه از میان چهار چرشنبه ی آخر سال است در ادبیات شفاهی و نیز میتولوژی ملت تورک به عنوان محرک آتش و آب تلقی می شود که در روزگار باستان یک الهه ی تورک بوده است.

در جشنهای بهاری تورکان مراسم “یئل بابا” نیز نشات گرفته از همین الهه می باشد.

بر اساس یک اعتقاد قدیمی در میان تورکان تا قبل از آمدن یئل بابا ، گندم از خرمن برداشته نمی شود و اگر کسی گندم کاه دار را بردارد فرزندش می میرد.

در شب قبل از یئل چرشنبه سی باید به زیر درخت بید رفت و برای آمدن یئل بابا دعا کرد. اگر یئل بابا صدای دعا کننده را بشنود و شروع به وزیدن کرده شاخه های بید را با زمین تماس دهد آرزوهای دعا کننده برآورده می شود.

در این روز در فرهنگ تورک فرشها ، و لحافها در باد تکانده می شوند و برای چرشنبه ی آخر که چرشنبه ی آتش است آماده می شوند و خانه تکانی شروع می شود.

همچنین در این روز در اطراف سبزه ای که روییده است نوار قرمز بسته می شود و شیربرنج پخته می شود. در سفره ی غذا نیز بیشتر خشکبار و میوه های هسته دار گذارده می شود.

لازم به ذکر است که لغت شنبه لغتی عبری می باشد که به معنای هفته می باشد در زبان فارسی نیز تا ۹۰۰ سال پیش چیزی به نام روزهای هفته وجود خارجی نداشت و اصولا لغت چرشنبه بعدا ساخته شده است اما در فرهنگ ترک در قدیم به جای لغت چرشنبه برای هر چرشنبه نامی مخصوص وجود داشت. در حال حاظر در برخی از مناطق آزربایجان جنوبی نام های هفته به صورت زیر است : ائلگونو (جوُمارتئسی)، بازار، دوُزگونو (بازارتئسی)، تکگوٌنو، اوْدگونو، سوُگونو(جوماخشامی)، جوُما

که در آن نام “اودگونو” برای چرشنبه ، از همه گیر شدن نام چرشنبه ی آتش که چرشنبه ی آخر سال است به جای لغت چرشنبه نشات می گیرد. به عبارتی سه چرشنبه ی دیگر به مرور زمان اهمیت خود را از دست داده اند.

لازم به ذکر است که در گذشته و تورکان باستان روزهای هفته به صورت “بیرینجی گون ، ایکینجی گون ،…بئشینجی گون ، بازار گونو” شمرده می شد و نامگذاری های بالا بدلیل مراسمات مربوط به این روزها بوده است که جایگزین آن شده است. همچنین در گذشته های دور تر در تمام دنیا اکثر خدایان از جنس مونث بوده اند که به مرور زمان به مرد تبدیل شده اند از این رو نیز الهه ی مذکور “یئل بابا” نامیده می شود این روز نیز از شب قبل از آن آغاز می شود. خاطر نشان می شود در فرهنگ عامه ی تورک از لغت نوروز استفاده نمی شده است و به جای آن “یاز بایرامی” گفته می شده و می شود

بیشتر بخوانید

۲۱ مارس ،روز جهانی مبارزه با تبعیض نژادی ؛ سکوت غم انگیز روشنفکران ایرانی!

اؤیرنجى : امروز ۲۱ مارس مصادف با روز جهانی مبارزه با تبعیض نژادی است لاکن …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *