خانه / آذربایجان / حاج زین‌العابدین تقی‌اف ؛ مردی که برای آذربایجان زیست.

حاج زین‌العابدین تقی‌اف ؛ مردی که برای آذربایجان زیست.

 

پدرش “کفاش تقی” کفاشی ساده بود به همین دلیل بخش بزرگی از کودکی او در فقر گذشت. زین‌العابدین برای کمک به تأمین مخارج خانواده‌اش از کودکی سخت کار می‌کرد. بعد از گذشت زمانی نه چندان زیاد او تبدیل به یکی از ثروتمندترین و پرقدرت‌ترین فعالان اقتصادی و بازرگانان آذربایجان در حوزه صنعت نفت شد.

بولشویک‌ها پس از ورود به آذربایجان و قفقاز تمامی منابع و ثروت‌های اقتصادی را ضبط و توقیف کردند. زین‌العابدین نیز از این تاراج در امان نماند و در سال ۱۹۲۰ ثروت خود را از دست داد. تقی‌اف نه تنها برای ثروت خود، بلکه به نحوه استفاده از آن نیز مشهور بود. او به عنوان شناخته‌شده‌ترین خَیِر در باکو، تاثیر بسیاری زیادی در حوزه آموزش، سلامت و فرهنگ داشت.

تقی‌اف در بسیاری از پروژه‌های مربوط به امر آموزش مبالغ هنگفتی را اهدا کرد. دانشجویان مستعد را برای تحصیل به اروپا، آمریکا، کازان، سن پترزبورگ، و مسکو فرستاد، مدارس نوین احداث کرد و کمک های نقدی بلاعوض برای مخارج مراکز آموزشی اهدا کرد. از جمله آنها می‌توان به اهدای کمک های نقدی برای مدارس نوین میرزا حسن رشدیه اشاره کرد. کارگران وی بعدها در مصاحبه‌هایشان از شدت صبر و سخت کوشی او در کار صحبت کردند. بسیاری از آنها ادعا کردند وی تمام روز را کار می‌کرد. یکی از اولین کارهایی که تقی‌اف بعد از ثروتمند شدن انجام داد، احداث راه بین شهری و مرکز استخراخ نفت “بی‌بی هیبت” بود. وی بعدها این راه‌ها را تا مسجد جامع بی‌بی هیبت گسترش داد.

سید جعفر شیروانی فرزند شاعر معروف آذربایجانی سید عظیم شیروانی درباره علاقه و اهتمام تقی‌اف به ادبیات و شعر گفته است:

تقی‌اف برای اولین بار در باکو ، در نظر داشت تا آثار پدرم را به عنوان کلکسیون با هزینه‌های شخصی خودش به نمایش بگذارد، اما چهره‌های دینی و سیستم سانسور مانع از این کار شد، به همین دلیل تقی‌اف دست نوشته‌های پدرم را به تهران فرستاد و به عنوان لیتوگرافی آذربایجان در آنجا به نمایش گذاشت.

در سال ۱۸۸۳ تقی‌اف اولین تئاتر درام را در باکو ساخت. در سال ۱۹۰۹ مرتجعین ساختمان را آتش زدند، اما تقی‌اف آن را تعمیر کرد. سال بعد، این تئاتر سی‌امین سالگرد خود را در باکو جشن گرفت. اوزیر حاجی‌بی‌اف (آهنگساز) برای این مناسبت یک مارش راهپیمایی بزرگ نوشت. وقتی تقی‌اف وارد تئاتر شد، با احترام بسیار مورد استقبال قرار گرفت؛ ارکستر راهپیمایی را اجرا کرد و کل تماشاگران برخواسته و او را تحسین کردند.

زینال سلیم خانوف درباره زندگی تقی‌اف می‌نویسد:

عصرها، تقی‌اف به همراه اقوام، دوستان و افراد مهم شهر در اتاق خود جمع می‌شدند. آنها گپ می‌زدند، اخبار می‌خواندند و روزنامه‌ها ، مجلات و کتاب‌ها را تحلیل می‌کردند. می‌توانستید زبان‌های عربی، فارسی و ترکی را در آنجا صحبت کنید و روزنامه‌هایی به روسی، فرانسوی، انگلیسی و آلمانی را مطالعه کنید. حاجی زین‌العابدین علم را بسیار گرامی می‌داشت. او سعی کرد همه چیز را به عمق درک کند.

در مقام مؤخره؛
زین‌العابدین تقی‌اف، مردی از آذربایجان بود که برای آذربایجان زیست…

یولو دوام‌لی اولسون

(هئیت تحریریه کانون آذربایجان‌شناسی دانشگاه تبریز)

 

بیشتر بخوانید

وضعیت زیست محیطی صوفو چای و حوضه آبریز آن

  این رودخانه از رشته کوه های سهند سرچشمه میگیرد و با عبور از غرب …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *