پنج شنبه - ۲۸ تیر ۱۳۹۷
خانه / آذربایجان / سن بیزیم اوقیانوسوموزدون، اورمو گؤلوم

سن بیزیم اوقیانوسوموزدون، اورمو گؤلوم

«بیر زامانلار سنه دنیز دئیردیلر. او زامانلار من اوشاق ایدیم. اوشاقلیق عالمینده سنی چوخ بؤیوک بیر اوقیانوس ظن ائدردیم. آما سندن هئچ زامان قورخمازدیم. چونکو سن هئچ کسی بوغمازیدین. سنی دنیز آدلاندیرارکن سنین قوینوندا بؤیودوک بیز . سنین وارلیغیوا او قدر آلیشمیشیق کی سنین اولماماغین عاغلیمیزدا سیغا بیلمه ییر. بیز حایاتیمیزین سندن آختیغینی تازا بیلمیشیق. 

روزگاری دریا می‌نامیدندت؛ تو اما در تخیل‌های ذهن کودکانه‌ی من اقیانوس بودی؛ اقیانوسی مهربان که کودکان هم ازآن نمیترسیدند چرا که  چون من آموخته بودند که اقیانوس ما غرق کردن نمی‌داند… روی شانه‌های تو بالیدیم و از خردی به کلانی رسیدیم آنگاه که از دریاچه به دریا بدل شدی… اینک اما دلمرده‌تر از هر آن و هر زمان می‌گرییم «دریای به‌گل نشسته را» باما بگو چگونه باید فهمیدت…

در دوران نامزدی انتخابات سال ۹۲ و سه ماه مانده به آغاز انتخابات ریاست‌جمهوری، در جمع هواداران خود در «ورزشگاه شهید آهن دوست اورمیه» بود که حسن روحانی گفت«نخواهیم گذاشت دریاچه ارومیه خشک شود»، و تاکید کرد که: «من به شما قول می‌دهم که اگر بار مسئولیت اجرایی کشور را بر دوش من قراردادید، در اولین روز دولت، حل مشکل دریاچه اورمیه در دستور کار قرار خواهد گرفت.» از این روز بیش از پنج سال گذشته است و هنوز در برای دریاچه بر همان پاشنه می‌چرخد؛ شاید حتی سخت‌تر از قبل.

این دریاچه از اواسط دهه ۸۰ شروع به خشک شدن کرد و امروزه در خطر خشک شدن کامل قرار دارد. دلایل بسیاری برای خشک شدن دریاچه توسط محققان مختلف ذکرشده است؛ ازجمله خشکسالی، احداث بزرگراه بر روی دریاچه، استفاده بی‌رویه از منابع آب حوزه‌ی آبریز دریاچه و بارش کم برف و باران.

تحقیق چند محقق در آمریکای شمالی نشان می‌دهد که خشک‌سالی تنها باعث کاهش ۵ درصدی بارش در حوزه آبریز دریاچه شده و عوامل انسانی شامل پروژه‌های جاه‌طلبانه توسعه اقتصادی- آبی به همراه ساخت بزرگراه ۱۵ کیلومتری بر روی دریاچه با دریچه کوچک ۱/۲ کیلومتری وضعیت دریاچه را به بحران کشانده است که برای ساخت آن از کوه مجاورت دریاچه استفاده کردند.

دریاچه‌ی اورمیه، بزرگ‌ترین دریاچه‌ی آب‌شور خاورمیانه، و ششمین دریاچه‌ی بزرگ آب‌شور جهان است. موضوع احیای دریاچه اورمیه که سال‌هاست به قصه پر غصه ملت آزربایجان تبدیل‌شده، اکنون به مرحله‌ی جدیدی رسیده است. بر اساس تصمیم‌های اتخاذشده توسط دولت ایران اشغالگر، قرار شده تا برنامه‌های انتقال آب از کشورهای خارجی با حضور مشاور خارجی موردمطالعه قرار گیرد.

ایسنا چندی پیش نوشت:«اگرچه بارش‌های اخیر موجب شد تا وضعیت دریاچه اورمیه نسبت به سال‌های قبل بهبود یابد اما هنوز این دریاچه نتوانسته وضعیت مطلوبی را تجربه کند. پیش‌بینی می‌شود که برای احیای این دریاچه تا سال ۱۴۰۲ باید سطح دریاچه تا سه و نیم متر بالاتر بیاید؛ به عبارت بهتر ۱۳ میلیارد مترمکعب آب وارد دریاچه شود.»

دولت دوازدهم برای حل این مشکل، طرح انتقال آب از دریای خزر و از خارج کشور به دریاچه اورمیه که از نخستین مصوبات هیئت دولت بود را  در دستور کار قرارداد. چندی پیش نیز اسحاق جهانگیری  معاون اول رییس جمهور ایران در پی دروغهای پیشین و وعده های پوشالی خود و دولتمداران دیگر در قبال ملت آزربایجان جنوبی، با تأکید بر این‌که موضوع احیای دریاچه اورمیه به هیچ‌وجه نمی‌تواند از دستور کار دولت ایران خارج شود اعلام کرد: حتی اگر نیاز باشد که میلیاردها دلار اعتبار خارجی برای این کار اختصاص دهیم که طرح‌های انتقال آب از خارج از کشور به دریاچه ارومیه اجرا کنیم حتماً این کار را انجام خواهیم داد چون حیات‌بخش وسیعی (حدود ۱۴ میلیون نفر) از جمعیت کشور وابسته به این دریاچه است و ایران در هیچ شرایطی نمی‌تواند نسبت به دریاچه اورمیه بی‌تفاوت باشد.

آخرین آمار و ارقام منتشر شده در خصوص وضعیت دریاچه اورمیه (سیزدهم اسفند ماه) خلاف صحبت‌­های دولت‌مردان را نشان می‌­دهد. بر این اساس، در حال حاضر وسعت دریاچه ارومیه ۲۱۱۶ کیلومتر مربع تخمین زده شده و این در شرایطی است که این عدد در سال گذشته ۲۱۷۳ کیلومتر بوده است. به بیان دیگر وسعت دریاچه اورمیه نسبت به میانگین درازمدت بیش از ۵۷ کیلومتر مربع منفی بوده است.

علاوه بر این، حجم آب موجود در دریاچه اورمیه در حال حاضر ۱. ۶۹ میلیارد مترمکعب بوده که این عدد نسبت به سال قبل ۱۰ میلیون متر مکعب و نسبت به میانگین درازمدت ۱۴. ۵۸ میلیارد متر مکعب منفی است. از سوی دیگر تراز سطح آب دریاچه ارومیه ۱۲۷۰. ۶۰ متر برای سال ۱۳۹۶ و ۱۲۷۰. ۶۵ متر برای سال ۱۳۹۵ تخمین زده شده و باید گفت که این عدد نسبت به میانگین درازمدت ۴. ۰۷ متر منفی است.

این شرایط در حالی است که در چهار سال گذشته ۲۲۲۶ میلیارد تومان اعتبار به طرح‌های احیای دریاچه تخصیص یافته اما به ‌دلیل مشکلات دولت در تامین منابع اعتباری میزان تخصیص، معادل ۲۰ درصد اعتبارات مصوب بوده است که همین مساله اراده دولت در احیا دریاچه را زیر سوال می‌برد.

خشک شدن دریاچه، چالش‌های اجتماعی در آزربایجان  ایجاد کرده است. یکی از این موارد، بیکاری بیش از پیش به علت مستور شدن اراضی و از بین رفتن محصولات کشاورزی است. علاوه بر این، نگرانی از سلامتی پوست، چشم‌ و ریه ساکنین منطقه از دیگر مسایل جدی در این حوزه است. احتمال بروز بیمارهای آسم و برونشیت، عفونت‌های حاد تنفسی، عفونت‌های تنفسی فوقانی، بیماری انسداد تنفسی‌، انواع مختلفی از بیماری‌های لاعلاج و بیماری‌های قلبی عروقی با خشک شدن دریاچه و معلق شدن ذرات نمک در هوا افزایش یافته است.

بیشتر بخوانید

قوتادغو بیلیگده دؤولت فیکری

اؤزت        بالاساغونلو یوسوف طرفیندن ۱۰۶۹/۱۰۷۰ ایللرینده قلمه آلینمیش اولان قوتادغو بیلیگ، تورک دؤولتی’ نین …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *