دوشنبه - ۳۱ خرداد ۱۴۰۰
خبر فوری
خانه / آذربایجان / چگونگی تسلط قاجارها به آذربایجان / دکتر توحید ملک زاده

چگونگی تسلط قاجارها به آذربایجان / دکتر توحید ملک زاده

 

قاجار ها یکی از طوایف ترک بودند که در آذربایجان در اطراف ایروان ساکن بودند سپس در سلک «قیزیلباش » های شاه اسماعیل درآمده، حامیان پادشاه صفوی شدند. بعدها، به اطراف گرگان کوچیده و در ترکمن صحرا ساکن شدند.ایل قاجار از دو بوْ ی ( قبیله ) «آشاقی باش » و « یوخاری باش» تشکیل شده بودند.

این دو بوی، برای تصرف چراگاههای بیشتر دائم در حال درگیری و نبرد بود و کوشش محمد حسن خان، پدر آقا محمد خان در اتحاد این دو قبیله سودی نبخشید. لیکن پسرش آقا محمد خان این مهم را به خوبی انجام داد.  در آن سالها حکومت های مستقلی در گوشه و کنار آذربایجان تحت عناوین « خانلیق » یا «خانات » تشکیل شده بود. خانات اورمیه، تبریز، اردبیل، قره باغ و … یکی از مهمترین این خانلیق ها « قره باغ خانلیقی » بود که تحت حکومت ابراهیم خلیل خان جوانشیر همواره برای بسط حکومت خود در تلاش بود . وی مصمم به تسخیر کل آذربایجان و ایجاد حکومت مستقل در آذربایجان بود.

ابراهیم خلیل خان جوانشیر، حاکم قره باغ ، برای تصرف سلماس وخوی لشکر کشید تا بر تمام آذربایجان مسلط شود ولی این لشکرکشی به زیان ابراهیم خلیل خان تمام شد و به قره باغ برگشت.

آقا محمدخان به تدریج بر مدعیان داخلی پیروز شد و برای نابودی مدعیان گرجستان وارد آذربایجان شد. (۱۲۰۸ هـ .ق ) وی در طول اقامت در آذربایجان خوانین آذربایجان را به فرمانبرداری و تسلیم دعوت می کرد.

وی برای دسترسی به قدرت افشارها که سرحددار آذربایجان شمرده می شدند ، به صوابدید مرزا محمد شفیع ، عسگر خان عبدالملکی افشار را که درسلماس اقامت داشت و از ذی نفوذان آذربایجان به حساب می‌آمد احضار کرد تادر مواقع لزوم با دولت همکاری کند و این همکاری سرآغاز تسلط قاجار برآذربایجان شد. وی پس از چندی که با قصد سرکوب ابراهیم خلیل خان جوانشیر به قره باغ قشون کشی کرده بود، کشته شد.

با قتل وی دو باره کینه ها و عداوتها سربرآورد. تنها در آذربایجان، صادق خان شقاقی، محمد قلی خان افشار و جعفر قلی خان دنبلی و دیگران قیام کردند که در این میان قیام محمد قلی خان افشار در اورمیه شدیدتر بود. فتحعلیشاه یک سال پس از رسیدن به پیروزی شروع به دفع مخالفان کرد و در سال ۱۲۱۲ هـ . ق محمد قلی خان افشار را به جای خود نشانده به سلماس آمد و از آنجا به تبریز رفت و در سال ۱۲۱۳ هـ.ق، صادق خان شقاقی راکه داعیه حکومت بر کل آذربایجان را داشت  شکست داد و صادق خان به عثمانی گریخت.

پس از دفع وی بود که بتدریج، قاجار بر آذربایجان مسلط شد و فتحعلیشاه یرای استمرار خود، پسرش عباس میرزا نائب السلطنه را به تبریز فرستاد و از این هنگام بود که تبریز ولیعهد نشین قاجار ها گشت و بتدریج اهمیت سیاسی خود را بازیافت.

بیشتر بخوانید

تیکان تپه هم حماسه آفرید ؛لیست نهایی منتخبین شورای شهر تکاب (تیکان تپه)

اؤیرنجى: مردم تورک تکاب (تیکان تپه) با اتحاد خود تاریخ نوشتند و در انتخابات شورای شهر …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *