چهارشنبه - ۲۵ فروردین ۱۴۰۰
خانه / مقاله / کابوس و اضطراب / ایواز طاها

کابوس و اضطراب / ایواز طاها

دوستی نوشته است: «‏تمام شب، از کابوسی به کابوس دیگر می‌روم. آن‌قدر سرگردان می‌شوم که صبح‌ها راه خروج را گم می‌کنم. تمام روز در هذیان و کابوس شناورم.»

‏کابوس و اضطراب دریچه‌های فَوَران امر واقعی‌اند. برای کاهش تأثیر آسیب‌زای این مواجهه می‌توان از روانشناسیِ وجودی کمک گرفت؛ از لوگوتراپی [معنادرمانی]. امر واقعی چیست؟

به گفته‌ی ژاک لکان امر واقعی یکی از سه بعد روانی انسان است. دو بُعد دیگر امر خیالی و امر نمادین هستند که رویهمرفته واقعیت را بر‏می‌سازند. برخلاف آندو بعد، امر واقعی تن به شناخت نمی‌دهد.

کانت می‌گفت ما تنها فنومن‌ها، یعنی پدیدارها، را می‌شناسیم، راهی به شناخت نومن نداریم. نومن همان شئی فی‌نفسه است، شاید هسته‌ی هستی. بزبان ساده‌تر ما فقط ظاهر را می‌شناسیم نه باطن را، البته اگر پشتِ ظاهر، باطنی وجود داشته ‏باشد. چون به قول دریدا در پشت هر ظاهری راز و باطن دیگری نیست، ظاهر و ظاهرهای دیگری هست و الی آخر.

طنین نومن کانتی را در مفهوم “امر واقعی” می‌بینیم. امر واقعی جهانی است مه به وسیله‌ی زبان تک‌وپاره نشده است. امر واقعی به هیچوجه نمادین نمی‌شود، یعنی به زبان در نمی‌آید. و آنچه ‏به زبان درنمی‌آید، مضطرب‌کننده است. اضطراب و کابوس رد پای امر واقعی‌اند در ناخودآگاه انسان. امر واقعی همچون سیاهچاله‌ی نمادناپذیری است که ناخودآگاه انسان حول آن به چرخش درمی‌آید.

ناخودآگاه دیگ جوشان و آشفته‌ی غرایز حیوانی نیست، شبکه‌ای پیچیده از بازنمودهای فکری است. ناخودآگاه ‏ساختاری زبانی دارد و همین ویژگی اجازه می‌دهد که بواسطه‌ی نمادین‌سازی، یعنی معنابخشی، از شر بسیاری از گره‌های درونی خود رها شویم، گره‌هایی که با امر واقعی مرتبط‌اند. به یک معنا، نمادین‌سازی ریختن یک فنومن در ظرف زبان است.

مثلن آیین‌های عزاداری را‌ه‌ نمادین‌سازی و مواجهه با آسیبِ امرِ واقعیِ مرگ‌ هستند. مرگ در اصل فروپاشی بی‌معنای جسم است. اما همین آیین‌ها با معنابخشی به فروپاشی فیزیکیِ جسم، مارا تسکین می‌دهند. این معناها ما را در مقابل ترومایِ مرگ خویشاوندان محافظت می‌کنند.

بیشتر بخوانید

حرکتیمیزده “آکادمیک آراشدیرمالار” بوشلوغو / محمد رحمانی فر

هر بیر توپلومسال حرکت، بیلگی ایله دوشونجه تمل‌لرینه دایانمالی‌دیر. بیلگی‌‌سیز یاخود دوشونجه‌سیز بیر حرکتی دوشونمک …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *