خبر فوری
خانه / مقاله / ۱۰ کتاب ارزشمند و تاریخی تورکی

۱۰ کتاب ارزشمند و تاریخی تورکی

 

۱٫ دیوان قوتادغوبیلیک (به معنای سعادت نامه) که به شاهنامه تورکی معروف است توسط فیلسوف قرن چهارم یوسف خاص حاجب از تورکان چین، در ۶۶۴۵ بیت در موضوع مدنیت و جمهوریت سروده شده است. این کتاب به زبان تورکی اویغوری و تنها ۳ سال بعد از دیوان لغات کاشغری نوشته شده است. دیوان مذکور را یک مرجع اصلی جامعه شناسی سیاسی، یا کتاب سیاستنامه نیز میتوان گفت.

۲٫ دیوان لغات الترک: نوشته علامه محمود کاشغری (۱۰۷۲-۱۰۷۴ م، ۴۶۶ ه.ق) با هدف آموزش تورکی به اعراب تصنیف شده است. در این کتاب تاریخ، فولکولور، میتولوژی، جغرافیا، مردم شناسی، ادبیات تورکان قبل و بعد از اسلام، نقشه پراکندگی تورکان در جهان، قواعد زبان تورکی، گویشهای مختلف و… بیان شده است. این فرهنگ و لغت نامه در ۸ جلد نوشته شده و از نخستین لغتنامه هاست.

۳٫ اوغوزنامه یا شجره نامه تراکمه، که توسط ابوالغازی بهادرخان و از روی اطلاعات جامع التواریخ رشیدالدین فضل الله همدانی نوشته شده است. در این کتاب به فرزندان و طوایف ۲۴ گانه اوغوز و سکونتشان اشاره دارد.

۴٫ دده قورقود، یکی از قدیمی ترین داستانهای تورکان به ویژه در قزاقستان است که در قرن ۱۵ میلادی این کتاب به چاپ رسید. قبر این پیر بزرگ در منطقه قورقود (کازالینسک به قیزیل اوردا قزاقستان) قرار دارد. اساس این کتاب بر ۱۲ داستان است. سال ۱۹۹۸ توسط یونسکو، سال جهانی دده قورقود نامگذاری شد و در سال ۲۰۰۰ سالگرد ۱۳۰۰ مین سال نوشته شدن این کتاب در باکو و زنجان جشن گرفته شد.

۵٫ نهج الفرادیس: اثر محمودبن علی، در سال ۱۳۴۲ میلادی (قرن ۸) در موضوع دین، اخلاق، معجزات، به زبان تورکی میانه، لهجه تورکی خوارزمی (مخلوطی از تورکی کاشغری، قبچاق، اوغوز) نوشته شده است.

۶٫ محبت نامه خوارزمی: درسال ۷۳۱ ه.ق در قالب مثنوی و متضمن ۱۱ نامه بوده که به درخواست امیر آلتین اردو به محمد خوجا نوشته شده است. محبت نامه در مصر نیز شهرت فراوان دارد.

۷٫ ص‍ح‍اح‌ ال‍ع‍ج‍م‌: فرهنگ فارسی به ترکی که توسط ه‍ن‍دوش‍اه ب‍ن س‍ن‍ج‍ر ص‍اح‍ب‍ی ن‍خ‍ج‍وان‍ی‌ نوشته شده است. صحاح‌العجم فرهنگی است دو جلدی، فارسی به ترکی و بدون شاهد شعری. این کتاب دو جلد و تعداد لغات آن جمعاً بالغ بر ۱۶۰۰۰ می‌شود. یکی از ویژگیهای این فرهنگ دستور زبان فارسی آن برای نوآموزان ترک‌زبان است که از لحاظ قدمت نگارش نیز اهمیت خاصی دارد. مؤلف این اثر را چون تحفه‌ای به عاشقان و نوآموزان زیان فارسی هدیه کرده و به همین سبب نام دیگر اثر خود را تحفه‌العشاق گذاشته است.

۸٫ عتبه الحقایق: نوشته شاعر و ادیب احمد یوکنکی در قرن دوازدهم میلادی که از چهارده باب تشکیل شده است. و این کتاب به بزرگان قاراخانلی یعنی سپهسالار محمد داد تقدیم شده است. در این کتاب بر روی اخلاق، انسانیت و نصیحت تاکید شده و از احادیث بهره گرفته شده است.

۹٫ دیوان حکمت: توسط خواجه احمد یسوی(پیر ترکستان) که متوفای ۵۶۲ هجری قمری است نوشته شده و برخی از ابیاتش توسط عطار در منطق الطیر به فارسی برگردانده شده است.

۱۰٫ جواهر النحو فی لغات الترک: نوشته علامه محمود کاشغری است.

 

بیشتر بخوانید

مسابقات جهانی والیبال و طرح خنثی سازی شعارهای ملی در اردبیل!

با شروع مسابقات جهانی والیبال فعالین مدنی همگام با مردم غیور آزربایجان غربی در استادیوم …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *