خانه / آذربایجان / ۸۰۰ سال قبل، اورمیه و دریاچه اورمیه از نگاه قزوینی صاحب اثر « آثار البلاد و اخبار العباد »/ دکتر توحید ملک زاده

۸۰۰ سال قبل، اورمیه و دریاچه اورمیه از نگاه قزوینی صاحب اثر « آثار البلاد و اخبار العباد »/ دکتر توحید ملک زاده

ذکریا ابن محمد ابن محمود قزوینی( ۶۸۰-۶۰۰ هـ .ق ) صاحب اثر « آثار البلاد و اخبار العباد » نکاتی از آذربایجان ذکر کرده است وی می نویسد :  « آذربایجان سرزمینی است پهناور بین اران و کوهستان ، شهرها و روستاها ، کوهها و رودخانه ها در آن سرزمین بسیارند و بی شمارند که یکی از آن کوهها سبلان است ».

  قزوینی شهر اورمیه را چنین توصیف می کند:  « شهری است در آذربایجان با برج و باروی محکم، با جمعیت زیاد و بسیار آباد باغات و درختکاری و انواع میوه های خوب از هر نوع در اطراف و پیرامون اورمیه فزون از عدد شمار است.  انواع فرآورده ها از سبزیجات و جالیزار . هرگونه حبوب و غله در کشتزار آن سامان بیش از حد کفایت و مایلزم بومیان است و به خارج اورمیه راه می یابد.»

 دریاچه مشهور و شور اورمیه که مساحت وسیعی از آذربایجان را در میان گرفته است از نظر قزوینی دور  نمانده است. قزوینی می نویسد : « دریاچه ای نزدیک اورمیه هست. در بدبویی بی نظیر است. آبش آن اندازه تلخ و شور است که هیچ جاندار آبزی در آن دیده نمی شود. در وسط آن دریاچه چنان جزیره ای است دارای چشمه ساران آب شیرین و گوارا، سطحش همه سبز و خرم، دهات و آبادیهای زیاد در وسط جزیره اند. علاوه بر علوفه دامداری ، کشتزارهای جزیره فوق العاده حاصلخیزند.  هرچه در آن می کارند از برکت خدایی بهره یافته و کشت از دانه ها لبریزند.  در کرانه شرقی آن جزیره که از دریاچه نزدیک است چندین چشمه برمی جوشند که آب گرم و شور دارند و بعد از جریان از چشمه از اثر هواخوری سنگ می شوند. »   و سپس می افزاید … « آب دریاچه مذکور از چندین نهر و رودخانه تامین گردد. که از کوههای اطراف در آن ریزند و بلادرنگ از شیرینی به شوری تبدیل می شوند. نوعی نمک بلوری از دریاچه بدست آید که به توتیای شفاف همی ماند » .

 قزوینی سپس دوباره به پزشکی آذربایجان سر زده و از جانوری دریایی که در دارو سازی به کار می رود چنین شرح می دهد:« در اطراف اورمیه جانوری است که برای داروسازان کار کیمیا را دارد آن را سگ آبی نامند. گویند خاصیت های دارویی با آن سگ است. » مؤلف تحفه الغرایب گوید : تالاب و مرداب هایی نزدیک دریاچه هستند شور نیستند جنسی از ماهی خوش گوشت در آنها شکار می شود. ماهیگیران از آن ماهی روغن گیرند روغنش را با موم و عسل آمیزند از آن شمعها بسازند. شبانه بر کناره سفینه ماهیگیری نصب کنند می افزوند. سفینه را بدون هیچ سرنشینی در مرداب رها می کنند ماهی ها که هوادار شعله روغن خویشند از هر طرف به سوی سفینه آیند برای وصال معشوق برمی جهند، خود را در کشتی اندازند. همین که هوا روشن شد ماهیگیر شب خوابیده سری به سفینه اش می زند می بیند پر از ماهی است خدا برکت دهد ». 

 قزوینی در آثارالبلاد خویش صرفاً به اوضاع و احوال آذربایجان نپرداخته است بلکه مشاهیر و رجال برجسته شهرها را نیز خاطرنشان کرده است از جمله تاج الدین اورموی: شیخ ابواحمد ملقب به تاج الدین اورموی « در هر علمی از علوم متداول زمانه و به ویژه در علم اصول دین و فقه شریعت مبین و ادبیات قدیم و ……………. از هر حیث تخصص داشت. در هنر سخنرانی، نکته دانی، اندرزهای طنزآمیزو کنایه های پرمایه نامور بود » .  ۲۹ تیر ۱۴۰۱

 

بیشتر بخوانید

سفیر ایران در باکو همتای اسرائیلی خود را به مرگ تهدید کرد

اؤیرنجی: جورج دیک، سفیر اسرائیل در جمهوری آذربایجان در توییتی نوشت سفیر ایران در این …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *